10 * aansprakelijkheid-van-de-wegbeheerder Aansprakelijkheid van de wegbeheerder

Aansprakelijkheid van de wegbeheerder

Het was de wekelijkse markt in Nijmegen: talloze marktkramen met allerhande marktwaar. Mooi uitgelicht door kleine elektrische lampjes rond de kraam. Met elektriciteit afkomstig van losse kasten aan de overkant van de weg. Verbonden door diverse lange zwarte stroomkabels van de marktkraamhouders. Het waren die zwarte stroomkabels waarover eiseres struikelde met ernstig letsel tot gevolg. Eiseres sprak voor die schade de gemeente als wegbeheerder aan hetgeen leidde tot een juridisch steekspel waarover de Hoge Raad uiteindelijk oordeelde.

 

Eerste inzet van eiseres was de wettelijke aansprakelijkheid van de gemeente voor openbare wegen. Dat brengt voor de gemeente een risicoaansprakelijkheid met zich mee. Eiseres was echter over stroomkabels gestruikeld, die niet tot de openbare weg behoorden en ook niet door de gemeente waren neergelegd. Dat had derhalve tot juridisch gevolg dat op de gemeente die specifieke risicoaansprakelijkheid niet rustte. Wel zou de gemeente als wegbeheerder ‘gewoon’ onrechtmatig kunnen handelen door (losse) voorwerpen op de weg te laten die gevaar kunnen opleveren. Dat de gemeente weet had van de aanwezigheid van de stroomkabels stond in de voorliggende zaak wel vast. Vervolgens grijpt de Hoge Raad voor aansprakelijkheid terug op het Kelderluik-arrest (NJ 1966/136): “voor de beoordeling van zijn aansprakelijkheid voor schade die ontstaat door verwezenlijking van het gevaar dat van die aanwezigheid uitging, (is) van belang in hoeverre niet-inachtneming van de vereiste oplettendheid en voorzichtigheid waarschijnlijk is, hoe groot de kans is dat daaruit ongevallen ontstaan, hoe ernstig de gevolgen kunnen zijn, en in hoeverre het nemen van veiligheidsmaatregelen bezwaarlijk is (de ‘kelderluikcriteria’). Daarbij kunnen ook de herkomst, aard en functie van een dergelijk voorwerp een rol spelen, alsmede de ligging, functie, fysieke toestand en het te verwachten gebruik van de weg.”

 

Zo bezien verschilt de ‘gewone’ (schuld)aansprakelijkheid van de wegbeheerder niet veel van de risicoaansprakelijkheid van de wegbeheerder. Eerder had de Hoge Raad in het Wilnis-arrest de risicoaansprakelijkheid voor dijken al nader afgeperkt.  In onderhavige beslissing (r.o. 3.5.3) verwijst de Hoge Raad zowel voor risicoaansprakelijkheid als voor schuldaansprakelijkheid echter expliciet naar de ‘kelderluikcritera’.

 

De weging van de verschillende, toepasselijke factoren pakken voor eiseres uiteindelijk niet goed uit: de donkere stroomkabels waren op het lichte wegdek goed zichtbaar. Extra controle van de marktmeester of anderszins preventieve maatregelen van de gemeente waren reeds daarom niet nodig. In deze omstandigheden is de gemeente niet aansprakelijk, aldus de Hoge Raad in navolging van het hof.